Elke 10 seconden doden mensen zo'n 24.000 dieren voor voedsel.
Dat zijn er zo'n 75 miljard per jaar.
Het wordt ongekend snel en efficiënt gedaan.
De wereldbevolking is de afgelopen 50 jaar meer dan verdubbeld...
...maar onze vleesproductie is verviervoudigd.
Er zijn nu ongeveer een miljard varkens, een miljard schapen...
...anderhalf miljard koeien...
...en 23 miljard kippen op de wereld.
Deze kolossale veestapel is een technologisch wonder...
...maar het nadert een breekpunt.
De benodigde hoeveelheid land en water en de broeikasgassen die vrijkomen...
...worden onhoudbaar.
Men zal er in de toekomst op terugkijken als een uitwas...
...die halverwege de 20e eeuw begon...
...maar niet langer door kan gaan in de 21e eeuw.
Maar de vraag naar vlees gaat niet weg.
Er wordt juist verwacht dat hij stijgt naar 455 miljoen ton in 2050.
Dus, hoe gaan toekomstige generaties voorzien in hun behoefte aan vlees?
Voedsel was een van de eerste dingen waarvoor dieren gebruikt werden.
Het is vrij van ziekten en veilig om te eten.
De huiden belanden in de ontvleesmachine.
De overconsumptie van vlees maakt het onhoudbaar voor de planeet.
Willen ze rundvlees dan verbieden?
We zijn planteneters. Dieren zijn 'n tussenstap.
Schoon, veilig, gezond, en correct gelabeld.
Heerlijke stoofpot.
Het is moeilijk te beschrijven wat vlees zo lekker maakt.
Het smaakt bevredigend.
Het geeft me een verzadigd gevoel.
Het is heel sappig.
En het is lekker omdat het zo sappig is.
Het is niet te vergelijken met andere dingen.
Het onbeschrijflijke gevoel dat we krijgen als we vlees eten is oeroud.
Dit is een 3,4 miljoen jaar oud dierenbot gevonden in Ethiopië.
Toen zwierf Australopithecus afarensis over de Oost-Afrikaanse vlakten.
Deze vroege mensen hadden grote, platte tanden...
...aangepast aan een dieet van fruit, zaden en bladeren.
Maar deze snijsporen zijn bewijs van een nieuw soort gedrag:
...slachten.
Mensen waren begonnen vlees te eten.
De drie grote omnivoren van de wereld zijn mensen, ratten en kakkerlakken...
...want we zitten overal. We kunnen altijd iets te eten vinden.
Vlees zit vol calorieën, eiwitten, vetten, mineralen en vitaminen...
...waaronder vitamine B12...
...dat in niet-dierlijke producten weinig voorkomt.
Het bevat ook veel ijzer, wat cruciaal is voor onze rode bloedcellen.
Planten bevatten een ander type ijzer dat ons lichaam niet goed opneemt.
Het ijzer in vlees is bijzonder, want het vormt een verbinding met heem...
...en de enige natuurlijke bronnen van heemijzer zijn bloed en spieren.
Door deze toestroom van voedingsstoffen zijn onze lichamen veranderd.
Kleinere magen, kortere darmen en grotere hersenen.
Sommigen denken dat het jagen op vlees leidde tot de eerste werktuigen...
...complexe talen en sociale structuren.
Het eten van vlees heeft ons tot mensen gemaakt.
Het is natuurlijk om van vlees te houden. Het is onderdeel van onze biologie.
Ik denk dat mensen altijd meer vlees hebben willen krijgen.
Maar 10.000 jaar geleden gebeurde er iets ingrijpends.
Mensen leerden dieren te domesticeren.
We fokten koeien uit oerossen, varkens uit wilde zwijnen...
...en kippen uit rode kamhoenderen.
Het domesticeren van planten en dieren was een cruciale stap voor de mensheid.
Landbouw leidde tot nederzettingen. De bevolking groeide...
...en door selectief te fokken creëerden we dieren die steeds meer vlees gaven.
En toen, vanaf een eeuw geleden...
...maakte de moderne wetenschap het mogelijk dieren nog meer te veredelen.
Dankzij onderzoek zijn ziektes beheersbaar...
...en worden rassen verbeterd en de productie vergroot.
Net als in de industrie wordt geprobeerd het product te verbeteren.
Een goed voorbeeld daarvan is de kip.
Deze zijn even oud...
...maar deze kreeg een dieet dat een antibioticum bevatte.
Kijk eens hoeveel groter hij is.
Deze kleinere kreeg een normaal dieet.
Als je een kip uit 1957 vergelijkt met een kip uit 2005...
...zie je dat de laatste een monster is vergeleken met de eerste...
...die het formaat van een duif heeft.
Moderne kippen worden 4 tot 5 keer groter...
...dankzij antibiotica, vitaminen en selectief fokken.
Zo'n kip moet worden geslacht als hij of zij 5 weken oud is...
...omdat de poten het gewicht niet meer kunnen dragen.
We hebben de limiet bereikt wat betreft wat we kunnen doen met deze dieren.
We bereiken ook de limiet van hoeveel vee op de aarde past.
Als de hele wereld zoveel vlees at als deze vleesverslindende landen...
...moest elke vierkante meter bewoonbaar land...
...gebruikt worden voor vleesproductie.
En dat zou nog niet genoeg zijn.
En ons vee wordt al zo dicht mogelijk op elkaar gehouden.
Volgens de overlevering is dat dankzij deze vrouw: Cecile Steele.
In 1923 bestelde zij 50 pasgeboren kuikens.
Maar door een schrijffout ontving ze 500 kuikens.
Steele besloot ze te houden.
Ze propte ze in schuren en probeerde ze allemaal groot te brengen.
Toendertijd aten mensen weinig kip. Ze gebruikten ze alleen voor eieren.
Maar door haar schaalvergroting kon Steele haar kippen goedkoper verkopen.
Het jaar erop breidde ze uit van 1.000 naar 10.000 kippen.
Wilt u iets bijzonders eten?
Kip, gekeurd en gecertificeerd, is nu heel betaalbaar.
In één generatie is de consumptie van kip in dit land verdubbeld.
De intensieve veeteelt explodeerde, evenals onze vraag naar kip...
...en andere soorten vlees.
We bedachten nieuwe manieren om het te eten.
In de jaren 30 ontstond spam: vlees uit blik.
In de jaren 40 ontstonden hamburgers, gemaakt van restvlees uit slachthuizen.
In de jaren 80 ontstond de kipnugget.
Vlees hoefde er niet langer uit te zien als iets dat van een dier kwam.
De vleesindustrie maakt het makkelijk ons te distantiëren van de realiteit...
...van wie we eten als we dieren eten.
Veel mensen eten niet graag vlees dat lijkt op het dier dat het ooit was.
Tegenwoordig wordt het meeste vee uit het zicht gehouden...
...in krappe hokken zoals deze.
De enige reden dat ze niet ziek worden is dat ze antibiotica krijgen.
Maar wie het nieuws volgt weet dat dat niet altijd werkt.
Elk jaar raken twee miljoen Amerikanen besmet met salmonella.
Het kan weer gebeuren. Weer een uitbraak van voedselvergiftiging door besmet vlees.
Kan 't niet schoner?
Dat is het doel, maar het vlees is maar beperkt schoon te krijgen.
Ik ging vlees kopen, maar ik durfde niet. Het rook niet goed.
Antibiotica doen niets tegen virussen.
Soms springen virussen over van boerderijdieren naar mensen...
...zoals BSE...
...varkensgriep...
...en vogelpest.
Mensen moeten zich gaan beseffen...
...dat dieren grote impact hebben op onze levens en het milieu.
Binnenkort leven er 10 miljard mensen op de wereld en dan moeten we...
...meer voedsel produceren in de komende 30 jaar...
...dan in de hele geschiedenis.
Vleesconsumptie is stabiel in de rijkste landen...
...maar groeit in opkomende economieën.
De 20 procent van de wereldburgers...
...die veel vlees eet begint zich zorgen te maken over de impact daarvan.
De overige 80 procent maakt zich alleen zorgen over genoeg goed voedsel krijgen...
...en die groep groeit.
In landen die rijker worden, zoals China en India...
...gaat de middenklasse eten zoals wij.
Maaltijden met vlees. Ze willen veel eiwitten.
Maar vlees is een zeer inefficiënte manier om mensen te voeden.
Van elke 100 gram plantaardig eiwit die een koe eet...
...komt slechts 4 gram terecht in het uiteindelijke vlees.
Voor calorieën is dat nog minder.
Er zijn gigantische stukken land...
...in het Midwesten, in Brazilië, in China, waarop veevoer verbouwd wordt.
Daar zouden we beter mensenvoedsel op kunnen verbouwen.
Het probleem is dat we van vlees houden, en planten smaken niet als vlees.
Wat als dat wel zo was?
Vleesliefhebbers houden niet van vlees omdat het van dieren komt...
...maar ondanks dat het van dieren komt.
Dit is de Impossible Burger...
...en dit is de Beyond Burger.
Twee plantaardige burgers die vlees moeten evenaren.
Het idee is simpel.
Je moet vlees creëren dat heerlijk smaakt...
...minstens zo'n goede bron van voedingsstoffen is als vlees...
...goed te bereiden is, en betaalbaar en goed verkrijgbaar is.
Als je dat voor elkaar krijgt, ben je er.
Sinds de jaren 80 bevatten vleesvervangers vooral sojabonen en tarwegluten.
Reclames, zoals deze voor Quorn, beweerden dat ze vlees konden vervangen...
...maar niet dat ze hetzelfde smaakten.
Quorn-burgers zijn een lekker en gezond alternatief voor vlees.
Net als andere burgers kunt u ze eten zoals u wilt.
Zelfs de producenten wisten niet hoe ze de smaak moesten verkopen.
Het ziet eruit als kalkoen. - Ja.
Smaakt het ook zo? - Een beetje wel.
De psychologische barrière is...
...dat vleesliefhebbers verwachten dat vleesvervangers minder lekker zijn.
Dat is de grootste uitdaging voor deze bedrijven:
...iets maken dat smaakt, ruikt en voelt als vlees.
De belangrijkste wetenschappelijke vraag van dit moment is:
...wat maakt vlees zo lekker?
Dat is lastiger dan 't lijkt.
Er is niet één molecuul dat rundvleesaroma geeft.
Om het recept te bepalen bereidden wetenschappers vlees...
...en verzamelden monsters van de lucht erboven.
Aan de andere kant van de buis is een trechter met iemands neus erin.
Die persoon gaat zo 45 minuten lang zitten ruiken.
Ze ruiken de componenten die vlees z'n typische aroma's geven.
De moleculen ruiken als ahornsiroop, verbrand rubber...
...lucifers...
...vieze luiers...
...munt, sering...
...zweet, zwavel...
Eén van de belangrijkste smaakmakers van rood vlees...
...is die speciale verbinding die in dieren voorkomt: heemijzer.
In 2015 vroeg Impossible Foods patent aan op een manier om heemijzer te produceren.
Het resultaat is een nieuwe generatie vleesvervangers...
...die smaken, voelen en bloeden als vlees.
Maar hoewel ze gezond lijken en geen cholesterol bevatten...
...bevatten ze evenveel calorieën als een rundvleesburger...
...evenveel verzadigd vet...
...en meer dan vijf keer zoveel zout.
Ze zijn dus niet gezond. Het zijn burgers.
Investeerders zetten er groot op in, van Bill Gates en Richard Branson...
...tot Jay-Z en Katy Perry...
...die zich voor het Met Gala verkleedde als een Impossible Burger.
In mei 2019 vierde Beyond Meat...
...dat het als eerste een vleesalternatief op de markt bracht.
Aan het eind van de dag was de beurskoers van het bedrijf 163% gestegen.
Zoiets was sinds de internetzeepbel niet meer gebeurd.
Plantaardig vlees heeft als voordeel dat je geen compromis hoeft te sluiten.
Je krijgt dezelfde ervaring...
...en je kunt een morele keuze maken.
Dat is een hele goede deal...
...als het lukt.
Als dit het vlees van de toekomst is, vindt de volgende generatie 't dan lekker?
Hou je van groenteburgers?
Gaat wel.
Nog nooit gehad.
Ik hou niet van groenten.
Deze is sappig, ik vind het wel lekker.
Vind je deze lekker?
Ik vind deze lekker.
Hij smaakt goed.
Deze vind ik de lekkerste.
Die vind ik naar rundvlees smaken.
Ik had niet gedacht dat dit een groenteburger was...
...want hij smaakt als een echte hamburger.
Die smaakt niet als een hamburger.
Waar smaakt hij naar?
Wortels.
Ik ben zo gewend aan gewone burgers dat het moeilijk zal zijn...
...om te wennen aan groenteburgers.
Wat als ik je vertelde dat je favoriete burger...
...die in het midden...
...helemaal van planten gemaakt is?
Dan zou ik hem nooit meer eten.
Gedrag veranderen is moeilijk.
Veel mensen gaan vlees niet zomaar opgeven.
We zijn zo gewend om dierlijk voedsel te eten...
...dat veel mensen niet zomaar de behoefte daaraan gaan kwijtraken...
...alleen maar omdat we weten dat het problematisch is.
Sommige bedrijven proberen daarom iets anders:
...dierlijk vlees maken zonder dieren te doden.
Je kijkt nu naar kippencellen.
Over enkele weken worden ze omgetoverd tot een kipnugget zoals deze...
...maar deze cellen groeien niet in een kip.
Kweekvlees verschilt niet van het vlees dat we al tienduizenden jaren eten.
Het wordt gemaakt van een dier.
Alleen hoef je het dier niet te doden.
Het recept is vrij simpel. Het is vlees.
Eigenlijk is het recept best moeilijk.
Er zijn vier hoofdbestanddelen.
Het eerste is een celcultuur, een weefselmonster van een levend dier.
Dan is er de 'steiger': het oppervlak waar de spiercellen zich aan vastzetten.
Om te groeien hebben de cellen ook een groeimedium nodig...
...dat eiwitten, vitaminen, suikers en hormonen levert...
...om de cellen te voeden.
En tenslotte nog een bioreactor:
...een temperatuurgecontroleerd milieu dat voedingsstoffen opneemt...
...en afvalstoffen afvoert.
Een soort kunstmatig lichaam waarin het vlees groeit.
In zo'n 9 weken tijd groeit dit van een kleine groep cellen...
...naar een eetbaar stuk vlees.
Dit proces kost veel minder energie, land en water dan rundvleesproductie...
...en vermindert de uitstoot van broeikasgassen.
Maar de hamvraag is:
...is het ook lekker?
In 2013 werd 's werelds eerste smaaktest van kweekvlees uitgezonden op de BBC.
Ze zeiden dat het wel ongeveer naar vlees smaakte.
Het heeft een intense smaak. Het lijkt op vlees. Het is minder sappig.
Nog een groot verschil is dat de productie van deze hamburger $330.000 kostte.
Hij werd gemaakt door de Nederlandse farmacoloog Mark Post.
Zes jaar later zegt Posts bedrijf Mosameat dat het de productiekosten...
...met 99.997% heeft weten terug te brengen tot slechts 10 dollar per burger.
Nu proberen tientallen start-ups als 1e kweekvlees op de markt te brengen...
...van Nederland tot Israël tot Singapore...
...maar nog geen van hen heeft het perfecte recept gevonden.
Het eerste probleem is het groeimedium.
Op dit moment wordt daarvoor koeienfoetus-serum gebruikt.
Dat wil zeggen: bloed uit het hart van een koeienfoetus, die daarbij sterft.
Kweekvleesbedrijven werken aan een plantaardig alternatief...
...maar experts weten niet wanneer en of dat ooit mogelijk zal zijn.
Nog een probleem is structuur.
Gemalen vlees zit in hamburgers en kipnuggets.
Structuurvlees is bijvoorbeeld biefstuk of een lekker stuk tonijn.
Structuurvlees is veel lastiger dan gemalen vlees.
Daarvoor moeten voedingsstoffen naar cellen in 't midden van 't vlees.
Normaal zorgen bloedvaten daarvoor.
Onderzoekers experimenteren met methoden om dat te doen.
Zo maken ze de nerfstructuur van spinazie na.
Maar experts denken dat het nog 10 jaar duurt...
...voor we een sappige biefstuk kunnen fabriceren.
Dan is er nog de psychologische drempel.
Uit een enquête gehouden in 2016...
...bleek dat veel Amerikanen niet van plan waren regelmatig kweekvlees te eten.
Sommigen wilden het niet eens proberen.
Hoe kijk je aan tegen het idee van kweekvlees?
Ik moet er bijna van kotsen.
Wilt u niet 's iets nieuws proberen? - Nee.
Ook niet als ik u €200 betaal? - Nee.
Duizend euro? - Nee.
Dat klinkt niet aanlokkelijk, laboratoriumvlees. Nee.
Veel mensen vinden kweekvlees een vies idee...
...maar dat geldt ook voor bepaalde vleessoorten.
Walging is vooral cultureel bepaald.
Iedere cultuur eet bepaalde dierlijke producten.
Er zijn grote verschillen in wat als vies gezien wordt.
In veel talen maken de woorden voor verschillende vleessoorten...
...het makkelijker om dieren te eten.
Taal kan ons dichter bij, of verder van, een realiteit brengen.
Als we kijken naar ons taalgebruik rondom vlees zien we iets interessants.
We camoufleren de bron van het vlees.
We zeggen niet 'koe', we zeggen dat we rundvlees eten.
We gebruiken continu camouflagewoorden.
Als je bij het eten aan het dier denkt, dan word je sneller vegetariër.
Kweekvlees heeft wellicht een naamprobleem.
Laboratorium, reageerbuis en in vitro klinken niet heel smakelijk.
Daarom gebruiken deze bedrijven liever termen als gekweekt, schoon...
...of op cellen gebaseerd vlees.
Maar sommige mensen vechten terug.
In 2018 werd Missouri de eerste staat in de VS...
...waar producten alleen verkocht mogen worden als vlees...
...als ze van een geslacht dier komen.
Op overtredingen staat tot een jaar celstraf.
In hetzelfde jaar werd het in de EU verboden om vleesalternatieven...
...namen te geven met daarin woorden als biefstuk, worst of hamburger.
En veel veehouders vinden dat kweekvlees niet hetzelfde is.
Ik hoor om de haverklap van consumenten dat wanneer ze onze producten kopen...
...ze voor zich zien wat wij doen.
Voor het land zorgen, elke dag voor het vee zorgen.
Ze denken niet aan onderzoekers die cellen bij elkaar stoppen om vlees te kweken.
Dat is geen rundvlees.
Maar veel van ons voedsel komt al niet meer rechtstreeks van het land.
Veel van wat we eten begon in een laboratorium.
Zoals alles.
Yoghurt, ontbijtgranen.
Gatorade.
Appelmoes.
Al dat commerciële voedsel is begonnen in een laboratorium.
Maar dat is niet waar het eindigt.
Het wordt niet gemaakt in een lab, maar in een fabriek.
Aan de dieren die we eten wordt al duizenden jaren gesleuteld,
...door selectief fokken, kunstmatige inseminatie, groeihormonen...
...klimaatgecontroleerde veeschuren...
...verrijkt veevoer...
...en medicatie.
In de VS gaat jaarlijks meer dan 70% van alle verkochte antibiotica...
...naar boerderijdieren.
Mensen vinden maïs en rundvlees natuurlijk.
Dat zijn ze natuurlijk niet. Ze zijn sterk gedomesticeerd.
Er komt enorm veel bewerking kijken bij hun productie.
Dankzij technologie kunnen we dieren eten zoals we nu doen...
...en alleen technologie kan wellicht onze vleeshonger in de toekomst stillen.
We zijn geworden wie we zijn dankzij vleesproducten.
Maar ze hebben onze aarde enorm veranderd.
Ze creëren virusepidemieën.
Ze bedreigen de effectiviteit van antibiotica.
Markten veranderen altijd door 2 dingen: geld en een product waar vraag naar is.
Zo werkt het bij technologie.
Men ziet voedsel niet als technologie, maar dat is het wel.
Vlees is veel meer emotioneel beladen...
...dan bijvoorbeeld een smartphone.
Vlees is meer dan alleen de smaak.
Het is identiteit, cultuur, de verhalen die we onszelf vertellen.
Al decennia dromen we van een toekomst met vlees zonder dieren.
Geen hoofd, geen vleugels.
Een en al vlees.
We hoeven dieren niet meer tot slaven te maken.
U zag iets dat net zo lekker was als vlees maar dat anorganisch materialiseerde...
...uit onze transporteurs.
Al in 1932 voorspelde Winston Churchill:
'Ooit hoeven we niet langer een hele kip te fokken voor een filet of vleugel...
...maar kunnen we die delen afzonderlijk kweken.'
Denk eens aan hoe we bijvoorbeeld waterzuiveringsproblemen hebben opgelost.
We hebben satellieten.
Waarom zou dit niet kunnen? Het antwoord is: het kan wel.
Ondertiteld door: Claudia Boshouwers